سيد جعفر سجادى
1404
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
و ولد ملاعنت از مادر ميراث گيرد ، و هر كه بمادر نزديك باشد ، و ايشان نيز از وى ميراث گيرند . و ولد الزنا از مادر و پدر ميراث نگيرد ، و نه از كسى كه بايشان نزديك بود . و اگر حملى باشد نصيب دو كس از براى وى بنهند ، اگر زنده به زمين آيد ميراثش دهند ، و اگر مرده آيد ندهند . و اگر شخصى باشد كه هم آلت مردان دارد و هم آلت زنان ، ( در مقام سؤال گفت ) اعتبار مال خود وصيت كنم و دو دانگ دخترم را باشد ؟ فرمود : نه . گفت به نيمى وصيت كنم ، و نيمى دختر را باشد ؟ فرمود : نه . گفت دو دانگ وصيت كنم ، و چهار دانگ دختر را باشد ؟ گفت : دو دانگ و دو دانگ بسيار باشد . و اين دليل است بر آنكه دو دختر ثلثان ، كه چهار دانگ است بميراث ميگيرد . و اگر دختر تنها باشد ، نيمى بفرض گيرد و باقى برحم . همچنانكه چون شخصى را دو سبب باشد ، بهر دو سبب ميراث گيرد ، چون پسر عم كه شوهر باشد و با وى هيچ وارثى نباشد ، نيمى بشوهرى گيرد و نيمى ديگر بقرابت . و اگر با پدر و مادر دو دختر باشد و زيادت ؛ چهار دانگ دختران را باشد ، و پدر و مادر را هر يكى دانگى . و اگر پدر باشد يا مادر ، دانگى بوى دهند ، و باقى بر همه رد كنند به حساب سهامهايشان . و با وجود برادران ، رد بر پدران باشد ، و بر دختران . و اگر با ايشان زن باشد يا شوهر ، نقصان با دختر باشد و بر دختران نه بر پدر و مادر . دليل بر اينكه اينجا نقصان بر دختران است ، اجماع اين طائفهست ، نه از آنكه ميراث گرفته باشد از صاحبش ، آنگه ميراث هر يكى از ايشان بوارث زندهء وى دهند . و اگر از ايشان يكى ميراث گيرد و يكى نگيرد ، اين حكم باطل گردد . اصل فريضت اقل عددى را گويند كه سهام صحيح ازو بيرون آيد . چنان كه اگر با نصف ، ثلث يا سدس جمع شود ، اصل فريضت شش باشد و اگر با نصف ربع باشد ، چهار بود . و اگر ثمن باشد ، هشت باشد . و اگر با ربع ثلث باشد ، سدس از دوازده بود . و اگر با ثمن ثلثان بود يا سدس ، از بيست و چهار بود . و اگر پدر و مادر باشد و پسرى و دخترى ، اصل فريضت ايشان شش بود . پدر و مادر را هر يكى را سدس باشد ، چهار بماند بر پسر و دختر منكسر شود . سهام ايشان كه سه است در شش ضرب كنند هجده باشد . هر يكى از پدر و مادر را سه سهم باشد ، و پسر را هشت ، و دختر را چهار . و اگر در فريضت ردى باشد كه منكسر شود عدد سهام كسانى كه بر ايشان رد باشد ، در اصل فريضت ضرب بايد كرد ، و آنگه بر همه قسمت كردن . چنان كه پدر و مادر و دختر ، اصل فريضت ايشان شش است ، هر يكى را از پدر و مادر سدسى ، و دختر را نصف ، يكى بماند بر ايشان منكسر شود ، عدد سهام ايشان پنج است ، در شش ضرب كنند ، سى باشد بر ايشان